Else in de pers (Het Nieuwsblad, 19/05/2011 (vdy))

Procedure duurt nu al vijf keer zo langs als in 2005

Vlaamse gezinnen die een kind willen adopteren, moeten daar acht tot tien jaar op wachten. Dat is de boodschap die kandidaat-ouders vandaag te horen krijgen bij de start van hun adoptieprocedure.

Het is Vlaams parlementslid Else De Wachter (SP.A), zelf adoptieouder in spe, die aan de alarmbel trekt. ‘Ik krijg verontruste boodschappen van kandidaat-ouders. Hen wordt in de voorbereidingscentra tien jaar voorgespiegeld. Dat is extreem lang, en ontmoedigend.'

Navraag bij Triobla en VCOK, de twee erkende Vlaamse centra die kandidaat adoptieouders met een cursus voorbereiden, bevestigt de lange wachttijd. ‘Wij moeten mensen eerlijk en duidelijk informeren', zegt Pia Dejonckheere, coördinator van Triobla, en al meer dan twintig jaar actief in de sector. ‘Er zijn vandaag minder adoptiekinderen beschikbaar. Begin jaren negentig was adoptie nog een soort hype, ook in landen van herkomst. Dat is voorbij. Wereldwijd worden elk jaar 25 procent minder kinderen vrijgegeven', zegt ze.

China en Kazachstan, twee grote adoptiekanalen voor Vlaanderen, draaiden de kraan al dicht. Het belangrijkste Vlaamse adoptieland, Ethiopië, schroefde zijn aanbod begin dit jaar terug met 90 procent wereldwijd. ‘Dergelijke landen vangen almaar vaker zelf hun adoptiekinderen op, wat heel positief is', zegt Ann Somers van VCOK. ‘Die landen stellen ook eisen. In sommige naties mogen alleen nog kinderen vertrekken met special needs - een medisch probleem of handicap - die in de rijke westerse wereld beter af zijn.'

800 wachtenden

Terwijl het aantal adoptiekinderen afkalft, nemen de kandidaat-adoptieouders toe. Vlaanderen verwelkomde in 2010 welgeteld 225 adoptiekinderen. ‘Maar vandaag wachten bijna 800 koppels met geschiktheidsvonnis op een kind. Niet eens de helft staat al op een wachtlijst', zegt Pia Dejonckheere. Tegelijk schrijven zich elk jaar nog zo'n 400 nieuwe gezinnen in. ‘De vraag overtreft duidelijk het aanbod. We moeten, tijdelijk, de kandidaatstellingen stopzetten', aldus Somers. ‘De overheid durft dat niet. Ons rest niks anders dan kandidaat-ouders lange wachttijden te schetsen. Dat is hard, maar realistisch.'

Die wachttijden zijn zó lang dat ze vaak de vierjarige geldigheidsduur van het geschiktheidsvonnis overschrijden. Daarin oordeelt een jeugdrechtbank of ouders geschikt zijn voor adoptie. Vervalt het document, dan herbegint de procedure, screening incluis. ‘Dat is belastend voor de centra voor algemeen welzijn, voor justitie én voor de kandidaten', vindt Else De Wachter (SP.A). ‘We moeten de geldigheidsduur naar vijf jaar optrekken, tenminste voor koppels wiens gezinssituatie of omstandigheden wijzigden. Partijgenoot Guy Swennen diende in de Senaat al een wetsvoorstel in.'

Vlaams Parlementslid Else De Wachter (SP.A) weet wat het is om op een adoptiekind te wachten. Vijf jaar geleden, in april 2006, stelde zij zich zelf kandidaat voor adoptie. ‘Mijn partner en ik wensen een Ethiopisch kindje. De enige vereiste was dat het kind jonger zou zijn dan onze dochter, nu acht jaar. Ook vandaag staan we nog op een wachtlijst. We weten nog altijd niet of we mogen adopteren. We begonnen als nummer 123 en staan nu op plaats twee' vertelt De Wachter (37). Intussen is haar tijdelijk geldige geschiktheidsvonnis al eens vervallen. ‘De procedure daarvoor - verzoekschrift bij jeugdrechtbank, screening door centrum voor algemeen welzijn, dossier bepleiten - moesten wij helemaal opnieuw doen. Geen pretje.' Die lijdensweg wil het parlementslid andere kandidaat-ouders besparen. ‘SP.A wil de geldigheidsduur van vonnissen optrekken naar vijf jaar.' Maar vooral moet er beter gecommuniceerd worden. In het Vlaams Parlement sleutelt Else De Wachter momenteel aan een nieuw decreet voor interlandelijke adoptie, dat nog voor de zomer klaar moet zijn. ‘Kandidaten goed informeren is cruciaal. Ik pleit resoluut voor meer transparantie in de procedures, en zekerheid. Ouders moeten weten waar ze aan toe zijn, ook als ze geen kans maken. Zeg dat dan, geef toch een perspectief. Nu is adoptie al te vaak koffiedik kijken.' Om het nijpende tekort aan adoptiekinderen aan te pakken mag Vlaanderen niet zomaar kinderen gaan importeren, vindt De Wachter. ‘De rechten van het kind moeten áltijd centraal staan.' De Vlaamse overheid moet haar zoektocht naar adoptielanden efficiënter maken. ‘Wallonië heeft andere partnerschappen dan Vlaanderen. Waarom nemen we die niet over en maken we geen gebruik van de Belgische diplomatiediensten om contacten te leggen?'